Tragedia na Broad Peak. Nie żyje Nirmal Purja i 10 wspinaczy

Pod koniec lipca góry po raz kolejny pokazały swoje najmroczniejsze oblicze. W paśmie Karakorum doszło do katastrofy, która wstrząsnęła całym środowiskiem. Potężna lawina zeszła w czwartek i zmiotła dziesięciu wspinaczy prowadzonych przez Nirmala Purję. Mówimy o postaci ikonicznej, o której słyszał chyba każdy, kto choć trochę interesuje się góry wysokimi.

Ta tragedia na Broad Peak to nie tylko gigantyczny cios dla świata alpinizmu, ale też brutalne ostrzeżenie. Przyszedł moment, w którym musimy sobie wreszcie szczerze odpowiedzieć na pytanie: dokąd tak naprawdę zmierza współczesny wyścig na szczyt i ile warta jest ludzka ambicja w zderzeniu z bezlitosną naturą?

Jak lawina na Broad Peak zaskoczyła wspinaczy i co z grupą zaginionych?

Tragiczne wieści z Pakistanu nadeszły w czwartek rano. Zespół komercyjny agencji Elite Exped był w drodze do góry i utknął między drugim a trzecim obozem, mniej więcej na wysokości 6800 metrów. To właśnie tam, w głównym kuluarze, uderzyła w nich gigantyczna masa śniegu.

Żywioł porwał całą grupę 10 wspinaczy i zrzucił ich ponad 600 metrów w dół. Przeżycie takiego upadku w górach wysokich graniczy z cudem. Wśród ofiar znalazły się między innymi dwie kobiety – w tym Amerykanka Mallory Geis, która wcześniej zamknęła dobrze prosperujący biznes, żeby spełnić swoje marzenie o zdobyciu korony Ziemi. W ułamku sekundy cała wyprawa zmieniła się w dramatyczną walkę o życie.

Pakistańskie śmigłowce wojskowe natychmiast wystartowały do akcji ratunkowej, ale pogoda w zasadzie rozdawała karty. Teren był skrajnie niebezpieczny i trudny. Choć ratownicy zlokalizowali na początku ciała czterech osób, przez moment wydawało się jeszcze, że ktoś mógł to przeżyć. Urządzenie GPS należące do lidera wyprawy nadawało sygnał sugerujący ruch na zboczu. W mediach momentalnie pojawiły się plotki, że część grupy cudem przetrwała uderzenie białego żywiołu.

Eksperci szybko jednak ostudzili te emocje. Spadający z ogromną prędkością w przepaść sprzęt potrafi mocno przekłamywać odczyty, dając fałszywą nadzieję rodzinom i ratownikom. Niestety, potwierdziła się najgorsza wersja – nikt z wyprawy nie przeżył.

Świeży śnieg to pułapka. Dlaczego doświadczony himalaista zignorował ostrzeżenia?

Dlaczego w ogóle doszło do zejścia lawiny? Karakorum potrafi być bezlitosne i po prostu nie wybacza pośpiechu. Od 22 lipca w rejonie Broad Peak (8047 m n.p.m.) trwały opady świeżego śniegu. Dla każdego doświadczonego alpinisty taka sytuacja oznacza jedno: na zboczu tworzy się tykająca bomba.

Świeży opad potrzebuje czasu i słońca, żeby dobrze osiąść i związać się ze starym podłożem. Stabilne okno pogodowe stanowi absolutną podstawę, jeśli myśli się o bezpiecznym wyjściu w górę. Zignorowanie tego warunku to jawne igranie ze śmiercią.

Większość niezależnych ekip doskonale wiedziała, co się święci i zwinęła obozy parę dni wcześniej. Dla nich kontynuowanie akcji w takich warunkach przypominało grę w rosyjską ruletkę. Z drugiej strony – długie przeczekiwanie załamania pogody w namiotach też wykończy każdego. Kiedy wchodzisz wyżej, w tak zwaną strefę śmierci, twój organizm z powodu braku tlenu powoli zaczyna zjadać samego siebie. Wkrada się zmęczenie, rozwinąć się może choroba wysokościowa, a zdolność racjonalnego myślenia drastycznie spada. W takich realiach zlekceważenie zagrożenia lawinowego prawie zawsze kończy się tragicznie.

Nirmal Purja nie żyje. Dlaczego ten twardy Nepalczyk zginął w lawinie?

43-letni Nirmal Purja, były komandos brytyjskich służb specjalnych (SBS), do tej pory uchodził za człowieka nie do zdarcia. W 2019 roku zszokował świat, kiedy zdobył wszystkie 14 ośmiotysięczników w rekordowym czasie 189 dni. Miał na koncie akcje, w których z własnej woli ryzykował życie, żeby ściągać ze zboczy rannych wspinaczy.

Tym razem jednak zabrakło mu szczęścia i chłodnej kalkulacji. Jako szef dużej wyprawy komercyjnej musiał brać na barki ogromną presję. Klienci agencji płacą dziesiątki tysięcy dolarów za to, by stanąć na szczycie i zrobić pamiątkowe zdjęcie. Wyprawy tego typu rządzą się brutalnymi prawami rynku – ciągłe parcie na wynik potrafi przysłonić obiektywne ryzyko.

Podczas gdy inne zespoły odpuściły i zeszły w dół, Purja postanowił zaryzykować. Chciał po raz kolejny zapisać się w historii, realizując projekt ponownego zdobycia całej Korony Himalajów i Karakorum. Niestety, za tę gigantyczną ambicję zapłacił najwyższą cenę, pociągając za sobą swoich klientów oraz nepalskich i pakistańskich przewodników.

Legenda himalaizmu przegrała z ambicją. Czy dało się tego uniknąć?

Większość środowiska górskiego mówi dziś wprost: w tej historii po prostu zabrakło pokory. Zignorowano wyraźne sygnały, jakie dawała góra, oraz fatalne prognozy.

Współczesny himalaizm bardzo zmienił swoje oblicze. Wielkie pieniądze, chęć bicia kolejnych rekordów i presja tworzenia contentu do mediów społecznościowych coraz częściej zagłuszają podstawowy instynkt samozachowawczy. Do tego dochodzi złudne poczucie bezpieczeństwa – ludziom wydaje się, że nowinki technologiczne i obecność utytułowanych przewodników ochronią ich przed wszystkim. A to błąd, bo w starciu z lawiną technologia nie daje żadnych gwarancji.

Ta tragedia na Broad Peak zapisze się jako jedna z najczarniejszych kart w historii wypraw wysokogórskich. Góry po raz kolejny przypomniały o swojej potędze i o tym, że nie uznają żadnych taryf ulgowych. Zostaje po tym wszystkim smutek, szacunek dla tych, którzy zginęli i wyjątkowo surowa lekcja na przyszłość.