Kluczewska Sopka. Tragiczna wyprawa na wulkan Kamczatki
3 września 2022 roku na dalekim wschodzie Rosji doszło do jednej z najtragiczniejszych wypraw górskich ostatnich lat. Dziesięciu rosyjskich turystów i dwóch przewodników próbowało wejść na Kluczewską Sopkę, najwyższy szczyt Kamczatki i najwyższy aktywny wulkan Eurazji.
Według lokalnych władz z całej grupy zginęło dziewięć osób. Wulkan, który wznosi się na wysokość około 4750 m n.p.m., od dawna przyciąga ludzi swoją surowością i niezwykłym położeniem. Jednocześnie jest miejscem, gdzie pogoda, wysokość, lód, skały wulkaniczne i ryzyko aktywności sejsmicznej potrafią bardzo szybko zmienić wyprawę w walkę o życie.
Wszyscy uczestnicy wyruszyli w górę 30 sierpnia. W sobotę 3 września dotarli do schronu na Przełęczy Wulkanologów, położonego na wysokości około 3300 m n.p.m. To niewielka chatka, w której wspinacze mogą przeczekać trudniejsze warunki i przygotować się do dalszej drogi.
Stamtąd dziewięć osób kontynuowało wspinaczkę z zamiarem zdobycia wierzchołka. Niedługo później doszło do wypadku. Część z nich zginęła w wyniku upadku, a pozostali umierali w kolejnych dniach z powodu odniesionych obrażeń, skrajnego wyczerpania lub hipotermii.
Warunki na górze były bardzo trudne. Według rosyjskich mediów w rejonie akcji nocą temperatura spadała do około -14°C. Przy silnym wietrze, śniegu i dużej wysokości odczuwalne zimno mogło być jednak znacznie bardziej dotkliwe.
Trudna akcja ratunkowa
Od niedzieli ratownicy próbowali dotrzeć do osób znajdujących się w rejonie obozu na wysokości 3300 m n.p.m. oraz do ocalałych, którzy mieli przebywać wyżej, w okolicach 4100 m n.p.m. Pogoda była fatalna. Silny wiatr i unoszący się ze zboczy popiół utrudniały loty, dlatego śmigłowiec nie mógł bezpiecznie lądować wysoko na wulkanie.
Równolegle w stronę poszkodowanych ruszył zespół ratownictwa naziemnego. Problem polegał jednak na tym, że ratownicy również musieli działać ostrożnie i przejść aklimatyzację. Na takiej wysokości pośpiech bywa tak samo groźny jak zwłoka.
W poniedziałek 5 września śmigłowiec Mi-8 rosyjskiego Ministerstwa Sytuacji Nadzwyczajnych dostarczył ośmiu ratowników na zbocze Kluczewskiej Sopki. Maszyna wysadziła ich na wysokości około 1663 m n.p.m., ponieważ silny wiatr i popiół unoszony ze zboczy uniemożliwiały bezpieczny lot wyżej. Dalszą drogę w stronę schronu na Przełęczy Wulkanologów ratownicy musieli pokonać pieszo.
Po kilku godzinach dotarli do trzech ocalałych osób i udzielili im niezbędnej pomocy. Następnie poszkodowanych przetransportowano drogą powietrzną niżej, skąd służby przewiozły ich do głównego szpitala na Kamczatce, w Pietropawłowsku Kamczackim. Jeden z przewodników, który przeżył wyprawę, miał poważne odmrożenia dłoni i stóp.
Część ratowników pozostała na wulkanie, aby ustalić, jak bezpiecznie ewakuować ciała zmarłych z wysokości ponad 4100 metrów. W takich warunkach akcja poszukiwawczo-ratownicza zależała przede wszystkim od kilku czynników:
- pogody,
- siły wiatru,
- obecności popiołu w powietrzu,
- topnienia lodu na zboczach,
- ryzyka spadających kamieni i głazów.
Te zagrożenia potwierdzali zarówno przedstawiciele lokalnych władz, jak i specjaliści zajmujący się badaniem wulkanów.
Relacja ocalałego przewodnika
Według Ivana Alabugina początkowo przebywał on w bazie na wysokości 3300 m n.p.m. Został tam z dwojgiem klientów, którzy źle się czuli i zrezygnowali z ataku szczytowego. Reszta grupy, prowadzona przez drugiego przewodnika, Andrieja Miszczenkę, ruszyła dalej.
Po pewnym czasie Alabugin otrzymał od Miszczenki informację o wypadku. Spakował namiot, śpiwory oraz zestaw pierwszej pomocy i natychmiast ruszył w górę. Dotarcie do miejsca zdarzenia zajęło mu ponad trzy godziny.
Kiedy znalazł poszkodowanych, trzy osoby wciąż żyły. Były jednak skrajnie wyziębione i wyczerpane. Drugi przewodnik miał złamaną nogę i nie był w stanie samodzielnie się poruszać. Alabugin próbował pomóc im tym, co miał przy sobie, ale w tak trudnych warunkach jego możliwości były bardzo ograniczone.
Niestety poszkodowani wkrótce zmarli. Sam Alabugin, również wyczerpany, zdołał zejść do bazy. Tam, razem z dwiema osobami, które wcześniej zrezygnowały z dalszej wspinaczki, został odnaleziony przez służby ratunkowe.
Kamczatka, kraina wulkanów
Kluczewska Sopka to najwyższy z ponad 160 wulkanów znajdujących się na Kamczatce. Ośnieżone stożki wulkaniczne są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu tego rosyjskiego półwyspu. Ze względu na swoje wyjątkowe walory przyrodnicze obszar wulkanów Kamczatki został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Sam wulkan pozostaje aktywny i niebezpieczny, podobnie jak wiele sąsiadujących z nim szczytów. Pierwsze wejście na Kluczewską Sopkę przypisuje się Danielowi Gaussowi oraz dwóm innym uczestnikom wyprawy Billingsa w 1788 roku. Kolejne odnotowane wejście miało miejsce w 1931 roku, jednak podczas zejścia kilka osób zginęło w wyniku aktywności wulkanicznej. Kluczewska Sopka do dziś uchodzi za jeden z najbardziej aktywnych wulkanów regionu.
Ratownicy biorący udział w akcji podkreślali, że to wyjątkowo wymagający teren. Zbocza pokryte skałami wulkanicznymi, niestabilna pogoda, silny wiatr, lód oraz ryzyko erupcji sprawiają, że wejście na ten szczyt wymaga dużego doświadczenia i dobrej oceny warunków.
Andriej Miszczenko znał trasę i wcześniej wspinał się na Kluczewską Sopkę. Mimo to nie zdołał wrócić do bazy razem z klientami. Dopiero 7 września pogoda poprawiła się na tyle, że ratownikom udało się zabrać z wulkanu ciała wszystkich zmarłych uczestników wyprawy.
Po tragedii rosyjska prokuratura wszczęła śledztwo, a w listopadzie 2023 roku Andriej Stiepanow, szef biura podróży Extreme Time, został skazany na cztery lata więzienia za świadczenie usług niespełniających wymogów bezpieczeństwa.
