Karl Unterkircher: biografia, wyprawy i śmierć na Nanga Parbat

Dwa miesiące. Tyle wystarczyło Karlowi Unterkircherowi, żeby w 2004 roku stanąć na Evereście i K2, obu bez butli z tlenem. Cztery lata później zniknął w lodowej szczelinie na Nanga Parbat. Ten włoski alpinista zginął w lipcu 2008 roku na dziewiczej ścianie Rakhiot (8126 m n.p.m.), zostawiając po sobie krótką, ale bardzo intensywną historię wyczynowego wspinania.

Pasję do gór złapał w wieku piętnastu lat i już się z nią nie rozstał. Wspinał się szybko i w świetnym stylu, a ryzyko miał zawsze z tyłu głowy.

Początki

Karl urodził się 27 sierpnia 1970 roku w Selva di Val Gardena w Południowym Tyrolu, jako najmłodszy z trójki rodzeństwa. Mimo że wyrósł w samym środku gór i miał skały na wyciągnięcie ręki, przez całe dzieciństwo i wczesną młodość w ogóle go do nich nie ciągnęło.

W końcu w wieku piętnastu lat zmienił podejście i zaczął regularnie trenować na ściance wspinaczkowej. Dzięki wrodzonemu uporowi i ciężkiej pracy szybko poprowadził swoją pierwszą drogę: Gluck w Prima Torre del Sella.

Wyglądało to na początek błyskawicznej kariery, ale w kolejnych latach Karl wspinał się wyraźnie mniej. Po części przez matkę. Straciła najstarszego syna Alexa w wypadku samochodowym i nie chciała, żeby drugi syn narażał się w górach.

Wojsko i pierwsze wyprawy poza Europę

Przełom przyniosła służba wojskowa. Karl został wojskowym instruktorem alpinizmu. Przy nim ludzie czuli się bezpiecznie, bo był spokojny i dobrze radził sobie w trudnych sytuacjach. Młody Włoch wielokrotnie udowodnił, że jest urodzonym liderem i w pełni realizuje się w górach. 

W końcu pewny swoich umiejętności, zaczął szukać wyzwań poza Europą. W 1992 roku wszedł drogą normalną na Aconcaguę (6961 m n.p.m.), najwyższy szczyt Andów. Może i nie był to jakiś kosmiczny wyczyn, ale wspinaczka na dach Ameryki Południowej oznaczała dla niego pierwszy poważny sprawdzian na dużej wysokości.

W kolejnych latach kilka razy pojechał do Patagonii, gdzie wspinał się na Fitz Roy i w masywie Torres del Paine. W tym czasie poznał Silke Perathoner, swoją pierwszą partnerkę wspinaczkową, a później żonę. Mieli troje dzieci.

Po wojsku Karl zaczął pracować jako rzeźbiarz w drewnie. Stała praca dała mu więcej czasu na przygotowania do egzaminu na przewodnika górskiego, który zdał w 1998 roku. Działał też jako ratownik i przez kilka lat był prezesem Aiut Alpin Dolomites.

Spotkanie ze światem himalaizmu

W 2004 roku Agostino Da Polenza zaprosił Karla razem z czołówką włoskiego alpinizmu do projektu Everest-K2-CNR. Okazją była 50. rocznica pierwszego wejścia na K2. Dla młodego wspinacza z Val Gardena była to skala, jakiej jeszcze nie znał.

Plan łączył alpinizm z nauką. Najpierw Everest od strony północnej, potem K2 ostrogą Abruzzi. Wszyscy uczestnicy mieli angażować się w badania naukowe. Na Evereście wnieśli na szczyt georadar, żeby zmierzyć grubość pokrywy lodowej.

Choć w Himalajach Karl był świeżakiem, potrafił działać w bardzo nieprzyjaznych warunkach. Szybko się adaptował, trzymał nerwy na wodzy i świetnie współpracował z zespołem. Jako debiutant w gronie doświadczonych kolegów stanął 24 maja na szczycie najwyższej góry świata, bez dodatkowego tlenu. Spędzili tam ponad godzinę, obsługując radar i robiąc pomiary.

Nieco ponad dwa miesiące później, 26 lipca wszedł na K2 (8611 m n.p.m.). Około 16:20, po męczącej i ryzykownej wspinaczce, zespół zdobył jedną z najniebezpieczniejszych gór Ziemi. Znowu bez tlenu. Dwa takie wejścia w tak krótkim czasie wystarczyły, żeby okrzyknąć go wschodzącą gwiazdą włoskiego himalaizmu.

Jasemba i Genyen, czyli wyprawy w nieznane

Rok później pojawiła się okazja, żeby pokazać, co naprawdę potrafi. Hans Kammerlander, legenda włoskiego alpinizmu, zaprosił Karla na Jasembę (7350 m n.p.m.). Celem była południowa ściana, na którą nikomu wcześniej nie udało się wejść. Technicznie trudna i bardzo wymagająca, o takiej wspinaczce marzy wielu alpinistów. Próba skończyła się porażką, ale Karl wrócił z nową wiedzą i doświadczeniem, które bardzo mu się przydały.

Niewątpliwie zawsze ciągnęło go w nowe, trudno dostępne miejsca. To one inspirowały najbardziej. W 2006 roku wyruszył z trzema towarzyszami do Chin, na praktycznie niezbadany masyw Genyen (6204 m n.p.m.). Podobno pierwsi na szczycie tej świętej góry mieli stanąć Japończycy w 1988 roku, ale północna ściana nie znała jeszcze ludzkich kroków. Karl z kolegami przeszedł ją w stylu alpejskim. Tuż przed szczytem zatrzymali się jednak z szacunku dla lokalnych wierzeń.

W maju 2007 roku wrócił na Jasembę z Kammerlanderem. Po ponad dwudziestu godzinach trudnej wspinaczki obaj stanęli na szczycie, pokonując dziewiczą południową ścianę. To wielkie osiągnięcie, a sam Kammerlander przyznał później, że była to jedna z najtrudniejszych dróg w jego karierze.

Gaszerbrum II, Nanga Parbat i Karl Unterkircher Award

Po takim sukcesie Karl wrócił do domu, ale nie na długo. Wkrótce dostał propozycję wyprawy na Gaszerbrum II (8035 m n.p.m.). Celem była północna ściana od strony Chin. Przed takim wyzwaniem żaden dobry wspinacz nie przeszedłby obojętnie, więc Karl się zgodził. Do zespołu dołączyli doświadczeni alpiniści: Michele Compagnoni z Valtelliny i Daniele Bernasconi.

Wspinaczka okazała się bardzo wymagająca, ale cała trójka szła szybko. Pierwsze 1200 metrów to skalisty teren z trudnościami do V stopnia. Kolejne 1000 metrów prowadziło stromymi lodowymi zboczami aż na szczyt.

20 lipca 2007 roku na wierzchołku stanęli Karl i Daniele Bernasconi. Michele Compagnoni, prawdopodobnie wyczerpany wspinaczką, wolał obejść szczyt i poczekać na kolegów niżej. Północna ściana tak go zachwyciła, że szybko zaczął planować następną wyprawę.

W 2008 roku razem z Walterem Nonesem i Simonem Kehrerem chciał wejść na Gaszerbrum I (8080 m n.p.m.), najwyższy szczyt całej grupy Gaszerbrumów. Chińskie władze nie dały jednak pozwolenia, więc ekipa musiała znaleźć inny cel. Padło na dziewiczą ścianę Rakhiot na Nanga Parbat (8126 m n.p.m.).

Właśnie tam, 15 lipca na wysokości ponad 6000 metrów, Karl wpadł do lodowej szczeliny i już z niej nie wyszedł. Towarzysze nie mogli mu pomóc, więc kontynuowali wspinaczkę, żeby opuścić niebezpieczne miejsce. Nanga Parbat to trudna góra, która od początku swojej historii pochłonęła wiele istnień. Szacuje się, że do 2018 roku podczas wypraw na jej szczyt zginęło ponad 60 wspinaczy.

Po tej tragedii rodzina i przyjaciele ufundowali nagrodę Karl Unterkircher Award. Od 2010 roku przyznają ją co dwa lata europejskim alpinistom za wybitne wspinaczki w stylu alpejskim.

Osiągnięcia Karla w Alpach i na świecie

Pierwsze przejścia w Dolomitach (1993-2003)

• 22 maja 1993: pierwsze przejście drogi „L suredl” na północnej ścianie Zirmei, z Christianem Denicolò (300 m, VI+)
• 21 czerwca 1993: pierwsze przejście drogi „Busc de Stevia” na południowo-wschodniej ścianie Crep dla Porta, z Markusem Kostnerem (400 m, VI-)
• 9 lipca 1994: pierwsze przejście drogi Speedycic na północno-wschodniej ścianie Torre Castiglioni w masywie Sassopiatto, z Geroldem Moroderem (480 m, VII-)
• 1 sierpnia 1996: pierwsze przejście drogi Nordwind na południowo-zachodnim filarze Wieży Innerkoflera, z Silke Perathoner (180 m, VI-)
• sierpień 1997: pierwsze przejście drogi Franza Runggaldiera na północnej ścianie Broges, z Adamem Holzknechtem (220 m, VIII)
• 3 sierpnia 1997: pierwsze przejście drogi „Plan de cunfin” na zachodnim filarze Sassopiatto, z Derri Pasquali (400 m, VI+)
• 9 sierpnia 1997: pierwsze przejście drogi „Apocalypse now” na północnej ścianie Filara Tschucky w masywie Sassolungo, z Roberto Tasserem (450 m, VI+)
• 13 sierpnia 1997: pierwsze przejście drogi Peas na północnej ścianie wschodniej wieży Mëisules dala Biesces, z Derri Pasquali (200 m, VII-)
• 14 sierpnia 1997: pierwsze przejście północnego filara Czwartej Wieży Sassopiatto, z Martinem Plankerem (300 m, VII-)
• 22 sierpnia 1997: pierwsze przejście „Spigolo cuecen” wzdłuż wschodniej krawędzi Punta Leone (Punta delle Cinque Dita), (250 m, VII-)
• 31 sierpnia 1997: pierwsze przejście drogi Titti na północno-wschodniej ścianie Pierwszej Wieży Sassopiatto, z Hubertem Moroderem (300 m, VII-)
• 16 września 1997: pierwsze przejście „Via di ujins” na zachodniej ścianie Mëisules, z Reinhardem Senonerem (350 m, VI+)
• 24 września 1997: pierwsze przejście drogi „Mucé dar scur” na północnej ścianie Wieży Innerkoflera, z Reinhardem Senonerem (600 m, VII-)
• 14 sierpnia 1998: pierwsze przejście drogi „Vinzenz Malsiner” na południowo-zachodniej ścianie Dzwonnicy Wessely, z Hubertem Moroderem (350 m, VIII A0)
• 27 czerwca 2003: pierwsze przejście drogi Cony na południowej ścianie Wieży Innerkoflera, z Adamem Holzknechtem (450 m, VII+)
• 9 lipca 2003: pierwsze przejście południowego filara Spallone del Sassolungo, z Hubertem Moroderem (400 m, VI)
• 16 lipca 2003: pierwsze przejście drogi Endurance na zachodniej ścianie Col Duront, z Paolo Parissenti (350 m, VI+ A1)
• 1 października 2003: pierwsze przejście „Via dla fenes” na północnej ścianie Małej Dzwonnicy w Sassopiatto, z Markusem Kostnerem (400 m, VII+)

Himalaje i nowe ściany (2004-2007)

• 24 maja 2004: Everest klasyczną drogą północną, bez tlenu
• 26 lipca 2004: K2 ostrogą Abruzzi, bez tlenu
• sierpień 2005: pierwsze przejście drogi „Christian Kuntner” na zachodniej ścianie Salame del Sassolungo, z Geroldem Moroderem (320 m, VIII-)
• 27 października 2005: pierwsze przejście drogi „Dalonc tl suen” na południowo-wschodniej ścianie Mesculi w Vallunga, z Geroldem Moroderem (150 m, VIII)
• 18 listopada 2005: pierwsze przejście drogi „La Flama” na południowej ścianie Mont de Seura, z Geroldem Moroderem (180 m, VII+ A0)
• 16 maja 2006: pierwsze przejście północnej ściany Genyen (6204 m) w stylu alpejskim, pod sam wierzchołek, z Walterem Nonesem, Simonem Kehrerem i Geroldem Moroderem
• 22 sierpnia 2006: pierwsze przejście „Via Tres l eura dal sablon” na południowo-wschodniej ścianie Piz da Lech, z Simonem Kehrerem (230 m, VI+)
• 22 maja 2007: pierwsze przejście południowej ściany Jasemby (7350 m), z Hansem Kammerlanderem
• 20 lipca 2007: pierwsze przejście północnej ściany Gaszerbruma II (8035 m), z Daniele Bernasconi i Michele Compagnoni
• 5 września 2007: pierwsze przejście drogi Pisciadoi na zachodniej ścianie Sas Pordoi, z Geroldem Moroderem (700 m, VI+)