Polish Line na K2. Niezwykły wyczyn i czarne lato 1986 roku

Lipiec 1986 roku. Jerzy Kukuczka i Tadeusz Piotrowski stoją pod olbrzymią południową ścianą K2. Przed nimi nieprzystępna bariera, której nikt wcześniej nie próbował pokonać. Sam Reinhold Messner miał nazywać taki pomysł samobójstwem. Mimo to ruszyli w górę. Tak powstała Polish Line, do dziś niepowtórzona i wpisana na stałe w historię himalaizmu.

Poniżej opowieść o wyczynie, który zachwycił świat i o tragicznym lecie, gdy ośmiotysięcznik w Karakorum pokazał swoje najsurowsze oblicze.

Lato, które zapisało się w historii K2

Ile metrów ma K2? Dokładnie 8611 m n.p.m. To drugi co do wysokości szczyt świata, a w opinii himalaistów także jeden z najtrudniejszych. Sezon 1986 w Karakorum był wyjątkowy. Tego lata góra przyciągnęła śmietankę światowego wspinania: w bazie obok siebie obozowali Polacy, Włosi, Francuzi, Brytyjczycy, Austriacy, Amerykanie i Koreańczycy. Z samej Polski działały tam trzy niezależne ekspedycje.

Wydarzenia szybko nabrały tempa:

• 23 czerwca: Wanda Rutkiewicz staje na szczycie jako pierwsza kobieta w historii i pierwsza osoba z Polski.
• Główny cel sezonu: legendarna Magic Line, potężny południowo-zachodni filar. O pierwsze pokonanie tej drogi rywalizują cztery międzynarodowe ekipy.

Atmosfera sukcesu szybko ustąpiła miejsca tragedii. Lato 1986 zamknęło się bilansem, który mrozi krew w żyłach: 27 udanych wejść i aż 13 ofiar śmiertelnych. Rok później ośmiotysięcznik pokazał inne oblicze: nikt nie stanął na wierzchołku, a wspinaczka zakończyła się śmiercią jednego z uczestników.

Środkiem południowej ściany K2: jak powstała Polish Line

Jerzy Kukuczka i Tadeusz Piotrowski pojawili się pod górą w ramach międzynarodowej wyprawy Karla Marii Herrligkoffera. Początkowo w zespole miało działać sześciu wspinaczy, jednak trudności i rezygnacja partnerów sprawiły, że na placu boju zostali tylko dwaj Polacy.

Decyzja była prosta, choć ekstremalnie ryzykowna: postanowili iść środkiem południowej ściany.

Teren usiany wiszącymi serakami narażał ich na ciągłe lawiny. Pierwszą próbę przerwała pogoda. Po nocach spędzonych na wysokości 6950 m i 7400 m zawrócili do bazy. Niedługo potem wyruszyli ponownie, bez tlenu z butli, częściowo w stylu alpejskim:

1. Przetrwali ciężkie biwaki na wysokościach 7800 m i 8200 m.
2. 7 lipca zaatakowali ostatnią barierę skalną, lecz bez powodzenia, więc musieli spędzić kolejną noc w rozrzedzonym powietrzu.
3. Rano 8 lipca pozbyli się balastu. Zabrali tylko płachty biwakowe i aparaty, po czym ruszyli w stronę grani.

Głęboki, miękki śnieg na wysokości 8300 metrów sprawiał, że zapadali się z każdym krokiem. Resztki sił uciekały, a każdy metr kosztował ogromny wysiłek.

Szczyt i tragedia podczas zejścia

Tuż po godzinie 18:00, 8 lipca 1986 roku, Jerzy Kukuczka i Tadeusz Piotrowski stanęli na wierzchołku. Wytyczyli nową, niewiarygodnie trudną linię, nazwaną później Polish Line. Zwycięstwo było absolutne, ale cena okazała się najwyższa z możliwych.

Zejście wiodło klasycznym żebrem Abruzzich. Wycieńczeni Polacy spędzili dwie kolejne noce bez namiotu i bez gazu, nie mając nawet jak roztopić śniegu do picia.

10 lipca doszło do katastrofy. Na stromym, lodowym odcinku poniżej tzw. Ramienia K2, Piotrowskiemu spadł z buta najpierw jeden, a chwilę później drugi rak. Na twardym jak szkło lodzie nie miał szans na wyhamowanie. Spadając, zahaczył o Kukuczkę. Jerzy cudem utrzymał się na stoku, ale Piotrowski zniknął w przepaści. Ciała 46-letniego himalaisty, uważanego za jednego z najwybitniejszych polskich specjalistów od zimowego alpinizmu, nigdy nie odnaleziono.

Jerzy Kukuczka dotarł samotnie do koreańskiego obozu na 7300 m po pięciu godzinach walki o własne życie. Po powrocie przyznał wprost, że to osiągnięcie nie przyniosło mu żadnej radości, bo ogrom tragedii przesłonił wszystko inne.

Magic Line: Druga polska linia tego samego lata

Niespełna miesiąc po śmierci Piotrowskiego kolejna polska ekipa dokonała tego, co uchodziło za niemożliwe. Niewielki zespół pod kierownictwem Janusza Majera podjął rękawicę rzuconą przez Magic Line.

3 sierpnia 1986 roku Przemysław Piasecki, Wojciech Wróż i Słowak Peter Božik stanęli na szczycie, pokonując legendarny filar, bez tlenu z butli. W niższych partiach wspierały ich Krystyna Palmowska i Anna Czerwińska.

Niestety, i ta historia miała tragiczny finał:

• Podczas nocnego zejścia ze szczytu poślizgnął się i spadł Wojciech Wróż.
• Dobrosława Miodowicz-Wolf, członkini tej samej wyprawy, wspinała się klasyczną drogą i 10 sierpnia zmarła z wyczerpania podczas załamania pogody. Jej ciało odnaleziono rok później.

Magic Line okazała się tak wymagająca, że na kolejnego śmiałka świat czekał aż 18 lat (w 2004 roku został nim Katalończyk Jordi Corominas).

Dlaczego Polish Line na K2 wciąż czeka na powtórzenie?

Mijają dekady, sprzęt idzie naprzód, a Polish Line do dziś nie przeszedł w całości żaden inny zespół. Złożyły się na to dwa czynniki:

• Zagrożenie obiektywne: środek południowej ściany to pułapka. Linia biegnie pod ogromnymi serakami, które mogą się oberwać w każdej chwili, a lawiny zmiatają wszystko, co napotkają na swojej drodze.
• Brak chętnych: nawet Andrzej Bargiel, który w 2018 roku jako pierwszy zjechał na nartach z K2, wykorzystał tylko dolny odcinek tej linii. Polska wyprawa zimowa z lat 2017/2018 wybrała bezpieczniejszą Drogę Basków.

Dziedzictwo czarnego lata

Dla Jerzego Kukuczki K2 było jedenastym ośmiotysięcznikiem w drodze do Korony Himalajów i Karakorum. Sam zginął trzy lata później, w październiku 1989 roku, na południowej ścianie Lhotse.

Lato 1986 roku w Karakorum pozostaje bolesnym rozdziałem. Zostawiło po sobie pamięć o ludziach, którzy sięgali po rzeczy uznawane za niemożliwe oraz o dwóch skrajnie trudnych drogach. I choć góra zabrała wtedy wiele istnień, nazwa Polish Line przetrwała jako symbol odwagi i polskiej szkoły wspinaczki.

Źródła: [1], [2], [3], [4], [5]